محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
213
اكسير اعظم ( فارسى )
گلو زهر مهره سوده كات سفيد كتيرا صمغ عربى منفز بهدانه نشاسته تخم خشخاش سفيد تخم خطمى مغز تخم كدو دمالاخوين رب السوس هر واحد يك درم افيون يك ماشه حب بندند و در صورت شدت تپ كافور يك ماشه داخل كرده مىشود ديگر كه به جهت سرفه و سل مجرب است نشاسته صمغ عربى كتيرا تخم خشخاش سفيد مغز بادام مقشر افيون مساوى باريك سائيده به لعاب بهدانه جها سازند حسب براى نفث الدم و سل تأليف والد حكيم علوى خان كافور قيصورى نيم دانگ طباشير پوست بيخ انجبار دمالاخوين كهربا مرواريد ناسفته شاذنج مغسول صمغ عربى كتيرا سرطان سوخته گل ارمنى هر يك يك دانگ مغز تخم كدوى شيرين مغز تخم خرپزه هر يك دو دانگ به لعاب اسپغول لب ها به قدر مونگ ساخته به ورق نقره پيچند جمله يك شربت است . نوع ديگر مخترع حكيم علوى خان كه در سل با اسهال معمول است مرواريد ناسفته كهربا صندل سفيد لعل ياقوت رمانى ياقوت رهانى ياقوت سفيد زهر مهره طباشير ابريشم مقرض سرطان سوخته پوست بيخ انجبار دمالاخوين مغز بهدانه نشاسته شادنج مغسول حب الآس صمغ عربى كتيرا رب السوس بسد سوخته اقاقياى مغسول عصارهى لحيةالتيس طراثيث گل داغستانى گل ختوم گل ارمنى هر واحد يك ماشه مغز تخم كدو مغز تخم نيارين كاهوى مقشر هر يك سه ماشه افيون زعفران هر واحد يك سرخ كافور قيصورى يك ماشه به لعاب اسپغول و بهدانه سرشته حبها به قدر مونگ سازند شربتى دو درم ايضا تأليف حكيم شريف خان جهت منافع مذكور مرواريد ناسفته ياقوت رمانى زهر مهرهى خطائى بغل بشب سبز كهربا كافور هر يك يك درم رب السوس صمغ عربى كتيرا نشاسته گل نيلوفر سرطان سوخته طباشير كوكنار تخم خشخاش سفيد گل گاو زبان هر واحد يك مثقال بيخ انجبار صندل سفيد گل ارمنى هر يك نيم مثقال زعفران يك دانگ به لعاب به دانه سرشته حبها به قدر غدس سازند شربتى از يك درم تا دو درم سفوف سرطان كه براى سل بسيار خوب است سرطان سوخته ده درم صمغ عربى گل قبرسى خشخاش سفيد و سياه هر يك پنج درم كتيرا سه باريك بسايند و به عرق گاو زبان و نبات براى تقويت قلب و تسكين سعال و به ماء الشعير و شربت خشخاش براى تسكين تپ و سرفه و با شير خر براى تقويت و ترطيب بدون و قرحه استعمال كنند شربت اين تا دو درم است سفوف خشخاش كه در نزلهى حار و سل و سعال و خشونت صدر معمول خشخاش سفيد پنج درم تخم خرفه مقشر سه درم صمغ عربى نشاستهى بريان تخم خطمى مقشر تخم خبازى كتيرا هر واحد دو نيم درم طباشير يك مثقال بهدانه مقشر رب السوس هر يك دو مثقال كوفته بيخته شربت دو مثقال با شير زنان يا شير خر يا شير بز تازه و در بعضى نسخه شكر متغال عوض تخم خطمى و خرفه نوشته و پنج درم تخم خشخاش سياه افزوده مؤلف براى تقويت قلب باضافه دو درم مرواريد سوده به عمل آورده . و اگر در سرفه خون آيد كهربا و بسد محرق اضافه كنند سفوف است گلو كه جهت سل و دق و سرفه و اسهال همواره به عمل مىآيد طباشير است گلو تخم گاو زبان هر يك دو ماشه صمغ عربى سرطان نهرى سوخته هر واحد يك ماشه دانهى هيل نيم ماشه كوكنار دو سرخ كوفته بيخته با شير زن يا خر يا بز چند روز متصل بخورند سفوف غرى السمك كه در حق مسلول و مدفوق يد بيضا دارد پوست بيخ انجبار دمالاخوين مرواريد كهربا غرى السمك عود صليب رب السوس انيسون سرطان سوخته نشاستهى بريان صمغ عرق كتيرا مغز بادام مقشر هر واحد نيم مثقال افيون زعفران هر يك سه قيراط كافور قيصورى ربع مثقال كوفته بيخته هفت حصه نمودهى هر روز يك حصه ماشير خر يا بز وقت صبح و حصه دوم با عرق بارتنگ وقت شام دهند . و اگر خواهند قدرى لعاب بهدانه و شيرهى بيخ انجبار نيز وقت سه پهر عمل آرند و در نسخهى ديگر طباشير مغز تخم كدو شاذنج مغسول گل ارمنى هر يك نيم مثقال زياده است و پوست خشخاش نيم مثقال عوض افيون داخل فوراك دو درم صبح و كذا شام به آب برگ بارتنگ و آب برگ بيدم هر يك ده درم ايضا تأليف حكيم شريف خان براى سل و نفث الدم غرى المسك طباشير گل داغستانى گل ارمنى صمغ عربى اقاقيا هر واحد يك درم افيون نيم درم زعفران نيم ماشه مصطكى دو ماشه كافور قيصورى يك ماشه سرطان سوخته يك مثقال تخم كاهو دو درم نبات يك درم كوفته بيخته سفوف سازند شربت فريادرس كه براى نزلهى حار و سل و سرفهى رطب و يابس و بانى و حميات آمنه مجرب گاو زبان صندل سفيد خود صليب پرسياوشان هر يك دو توله اصل السوس باديان تخم خطمى گل نسرين هر واحد يك توله مويز منقى بيست و پنج عدد تخم خشخاش دو توله پوست خشخاش بيست و پنج عدد قند سفيد يك آثار همه ادويه را در يك آثار آب شب تر نمايند صبح جوش داده صاف نموده به دستور شربت سازند . و در نسخه ديگر خود صليب و باديان مطروح است و وزن مويز منقى يك و نيم توله و پوست خشخاش دو توله عرق شير كه جهت مسلول و مدقوق معمول است شير خر چهار آثار شير بز كه در آن